Borsteltherapie bij een kind met autisme

Waarom wij ons kind zeven (!) keer per dag moesten borstelen voor sensorische informatieverwerkingstherapie

Borsteltherapie bij een kind met autisme. Waarom wij ons kind 7 keer per dag moesten borstelen.

Ons kind met autisme is chronisch overprikkeld. Er gaat eigenlijk geen dag voorbij dat ze niet gestresst is door de heftigheid van alles wat op een dag op haar afkomt. Wat voor een gemiddeld kind gewoon een leuke dag is, is voor Gwyneth een dag vol met gevoelens van onveiligheid, (anticipatie-)angst en heftige indrukken. Onze kinderpsycholoog adviseerde ons om advies te vragen aan een sensorische informatieverwerkingstherapeut. Gwyneth is daar inmiddels een jaar in behandeling. We zijn onder andere bezig met borsteltherapie. Ik had geen idee wat we moesten verwachten. Ik vroeg me serieus af: hoe moet borsteltherapie een kind met autisme helpen?

Borsteltherapie bij een kind dat niet van aanraken houdt

Gwyneth is een meisje dat nooit van fysiek contact heeft gehouden. En juist dat vond ik altijd zo jammer. Voordat ik kinderen had, leek het mij geweldig om van die heerlijke kleine wezentjes te hebben die mij de hele dag wilden knuffelen. Nou zijn mijn kinderen natuurlijk niet op de wereld om mij te plezieren, maar een dochter die ik alleen functioneel mocht aanraken? Ik vond het toch wel extreem. Alleen op haar initiatief mocht ik haar soms kort knuffelen. Dus toen ik hoorde dat ik Gwyneth zeven keer per dag van top tot teen op haar blote huid moest borstelen, had ik toch wel mijn twijfels of dat ging lukken met een kind dat niet van aanraken houdt.

Borsteltherapie in combinatie met een zorgintensief gezin

En ja, wie heeft de tijd en zin om zijn/haar kind zeven keer per dag helemaal uit te kleden (behalve onderbroek), te borstelen en diepe druk te geven (10-15 minuten per keer, als ze meewerkt)? Als je, zoals ik, 4 dagen werkt, heb je daar eigenlijk geen tijd voor. En daarbij kon ik me niet voorstellen hoe ik dat moest gaan doen in combinatie met mijn zorgintensieve gezin. Wij hebben elke dag, meerdere malen per dag strijd met Gwyneth. Ze verzet zich tegen alles. Tegen dingen die zij niet wil, maar wel moet. Of dingen die wij willen, maar zij niet wil. Ik zag het gewoon niet zitten om daar nog zeven ‘strijdmomenten’ aan toe te voegen.

Auti-mamma’s enthousiast over borsteltherapie

Ik hoorde later van een andere auti-mamma dat zij erg enthousiast was over borsteltherapie bij haar kind met autisme. Ik las op internet over auti-mamma’s die vertelden dat hun kind rustig werd tijdens het borstelen en er later zelfs om ging vragen. Ik hoorde van onze logopediste dat zij het had ‘uitgeprobeerd’ op haar dochter (zonder autisme), met enorm succes. Ik raakte er hoe lang hoe meer van overtuigd om het toch maar te gaan doen. Maar ja, wanneer? En hoe?

Sensorische informatieverwerkingstherapie (SI) bij een kind met autisme

Ongeveer een jaar geleden zijn we dus begonnen bij sensorische informatieverwerkingstherapie. SI-therapie is een vorm van kinderfysiotherapie gericht op de prikkel- en informatieverwerking. Gwyneth heeft, gezien haar jonge leeftijd, een voorlopige diagnose Austismespectrumstoornis (ASS). Eén van de opvallende kenmerken van autisme bij Gwyneth is dat zij overgevoelig is voor interne en externe prikkels en ze heeft enorm probleem met het verwerken hiervan. Sensorische informatieverwerkingstherapie (voorheen: sensorische integratietherapie) kan hierbij helpen. Eigenlijk is Gwyneth voortdurend overprikkeld. Deze prikkels kan zij niet reguleren, waardoor zij meerdere keren per dag milde tot zeer heftige driftbuien krijgt. Genoeg reden voor ons dus om haar te helpen om heftige prikkels te reguleren.

Wonderlijk

Sensorische informatieverwerkingstherapie is geen wondermiddel, maar het is wel wonderlijk om te zien wat deze behandeling met Gwyneth doet. Dingen die zij thuis en op school niet lijkt te kunnen, doet ze zonder moeite tijdens de therapie. Eenvoudig gezegd, bestaat een halfuur durende sessie uit het voortdurend overprikkelen van Gwyneth en vervolgens het reguleren van deze prikkels. Dit gebeurt op een uitdagende en leuke manier. We proberen om Gwyneth zo te laten wennen aan prikkels en deze makkelijker te laten verwerken. Zo moest zij op een dag al balancerend op een ‘tol’ op één voet een puzzel maken, terwijl zij ondertussen de puzzelstukjes eerst moest opvangen. Een lastige taak, waarbij er meerdere prikkels binnenkomen. Toen de puzzel af was, mocht zij helpen met het opruimen van de spullen. Ze mocht een ‘zware’ krat met spulletjes wegzetten. Dit resulteerde in diepe druk in haar gewrichten, waardoor de prikkels weer gereguleerd werden. Door druk te geven op je gewrichten (bijvoorbeeld door je handen plat tegen elkaar aan te duwen), breng je je zenuwstelsel tot rust. Je ziet het juffen voor een klas van dertig kindjes bijna automatisch doen als ze de klas rustig willen krijgen.

Sensorisch Informatieverwerkingsmateriaal

Bijthamer voor logopedie en sensorische informatieverwerkingstherapie

Er zijn eigenlijk maar twee activiteiten waarbij Gwyneth tot rust komt: TV-kijken en slapen (als ze geen last heeft van haar slaapstoornis, dat dan weer wel). Aangezien we met deze activiteiten niet een hele dag doorkomen, hebben we meer activiteiten nodig waarbij Gwyneth haar overprikkelde zenuwstelsel kan reguleren. We hebben inmiddels, op aanraden van therapeuten, verschillend sensorisch informatieverwerkingsmateriaal uitgeprobeerd. We begonnen met klei (‘Stuiterputty’ van Action). Als Gwyneth gespannen was, gaven wij haar klei om rustig te worden. Inmiddels wil ze dit niet meer. Van de logopediste kregen wij een bijtslang. Je kunt er door blazen of op bijten. Dat helpt om spanning in de mond de reduceren. MAAR Gwyneth had hier geen behoefte aan. Ook de bijthamer die wij kochten, wilde ze niet. Wat wel hielp was een schommel in onze tuin. Het enige probleem is dat ze deze bij slecht weer niet kan gebruiken. We hebben vervolgens een ‘hangzak’ (zitzak die aan het plafond hangt van Ikea) op haar kamer gehangen. Dit helpt op dit moment heel goed. Het is een soort cocon waarin zij zichzelf lekker kan verstoppen. Maar hoe lang dit werkt, is natuurlijk ook nog maar de vraag. Tot die tijd schommelt ze elke avond even de dag van zich af. Verder hebben wij, om de prikkels tijdelijk te verminderen, een geluidsdempende koptelefoon gekocht. Gwyneth wil deze koptelefoon helaas niet altijd op. Maar als ze hem opzet, dan werkt het wel heel goed.

Geluidsdempende koptelefoon bij een kind met autisme

Wat is borsteltherapie?

Chirurgisch borsteltje voor borsteltherapie bij een kind met autisme

Sinds we begonnen zijn met sensorische informatieverwerkingstherapie (nu een jaar geleden), werd Gwyneth tijdens de behandeling als eerste geborsteld. Twee maanden geleden heb ik borsteltherapie ook thuis ingezet. Pas toen durfde ik deze enorme commitment aan te gaan. Je borstelt met een chirurgisch borsteltje, dat dus wordt gebruikt door chirurgen om hun handen schoon te schrobben voor een operatie. Zeg maar, zoals in Grey’s Anatomy of elke andere willekeurige ziekenhuisserie. Je moet dus je kind zeven keer per dag borstelen met dit borsteltje, met maximaal twee uur tussen elke borstelbeurt. Het hoeft natuurlijk niet tijdens het slapen. Dit houd je tussen de tien en veertien dagen vol en daarna zo vaak als jij en je kind zelf prettig vinden. Je borstelt op de blote huid, het hele lichaam, met uitzonding van de binnenkant van armen en benen, de buik en het hoofd. Na het borstelen geef je druk op de geborstelde gewrichten. Op deze manier kun je de prikkels weer reguleren of dempen. Een Amerikaanse moeder legt uit hoe zij haar zoontje borsteltherapie (volgens het Wilbarger Brushing Protocol) geeft in een Engelstalige video van ruim vier minuten. Wij doen het niet exact zoals zij uitlegt, maar het geeft je een indruk.

Borstelen, borstelen en nog eens borstelen

Aangezien ik vier dagen werk, was het tijdens deze dagen niet mogelijk om Gwyneth zeven keer te borstelen. Dat geeft niet, maar dan duurt de behandeling alleen langer. Ik heb het uiteindelijk ruim vier weken volgehouden en nu bied ik het alleen ’s morgens en ’s avonds aan. Gwyneth geeft zelf aan of zij hier behoefte aan heeft of niet. Wij krijgen drie dagen per week begeleiding voor Gwyneth vanuit zorg in natura. De begeleiders borstelen haar nog wel standaard. Als Gwyneth overprikkeld is, dan werkt borsteltherapie averechts. Ik dwing haar daarom niet om te borstelen. Ze moet leren om zelf aan te voelen wanneer zij hier behoefte aan heeft. Ik vond namelijk het intensieve borstelen behoorlijk zwaar om te doen. Ik vond het een enorme opgave om elke twee uur mijn dochter helemaal uit te kleden, te borstelen en diepe druk te geven. Het deed mij een beetje denken aan mijn borstvoedingsperiode bij beide kinderen, waarbij je in het begin ook elke twee tot drie uur moest voeden.

Borsteltherapie: werkt dat dan?

Als je dan toch zo’n enorme tijds- en energie-investering doet, dan hoop je natuurlijk op een magisch resultaat. Helaas, het resultaat is niet magisch. Werkt het? Ja, ik denk het wel. Ik had alleen stiekem gehoopt om meer. Zoekend op internet blijkt ook dat er weinig wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar de werking van borsteltherapie. Uit de weinige onderzoeken die wel zijn gedaan is geen significant resultaat naar voren gekomen. Wat wel alle onderzoeken beschrijven is dat de ouders van met name autistische kinderen allemaal zelf rapporteren dat het wél werkt. Nou kan ik me voorstellen dat, wanneer je je als ouders helemaal suf borstelt, je ook opzoek gaat naar resultaat. Ik bedoel, je wilt dit niet voor niets doen! Daarnaast kan ik me ook voorstellen dat er nog geen goede meetinstrumenten gevonden zijn om het effect van borsteltherapie op de prikkelverwerking te meten. Wat mij ook opviel, is dat je moet uitkijken dat je borsteltherapie op een verantwoorde manier doet (zeker in het begin, onder toezicht van een deskundige). Als je niet uitkijkt, kun je het zenuwstelsel van je kind met autisme ook overbelasten. Deskundige begeleiding is belangrijk, want borsteltherapie kan namelijk ook tijdelijk bijwerkingen hebben (onder andere hyperactiviteit, huiduitslag, dromen etc.).

Borsteltherapie bij een kind met autisme: werkt het voor ons?

In de periode dat wij intensief bezig waren met borsteltherapie, werd Gwyneth wat gevoeliger voor prikkels. Dit was wel tijdelijk, want inmiddels is het weer zoals het was. Het belangrijkst voor mij is dat Gwyneth het nu wel prettiger vindt om fysiek aangeraakt te worden. Ze kan nu voor het eerst tot rust komen als we even samen knuffelen. Ook vraagt zij regelmatig om geborsteld te worden. Bij grote spanning vindt zij het ook prettig om diepe druk te krijgen op haar schouders. Elke avond voor het slapen gaan, zit ze even bij mij op schoot en praten we even over dag. Ze kan inmiddels een klein beetje aangeven wat haar gevoelens waren en waardoor dit kwam. Echt ontzettend fijn! Natuurlijk weet ik niet zeker wat een rechtstreeks gevolg is van borsteltherapie. Hiervoor zouden wij de eeneiige tweelingzus van Gwyneth (ook met ASS) in dezelfde periode geen borsteltherapie moeten geven. Maar goed, die tweelingzus van Gwyneth is niet voorhanden (lijkt mij ook behoorlijk zwaar trouwens, maar dit ter zijde!). We weten ook niet hoe het was geweest als we geen borsteltherapie hadden gedaan.

Borsteltherapie: advies voor andere ouders?

Ik vind het moeilijk om andere ouders te adviseren om borsteltherapie te overwegen. Er is natuurlijk een aantal nadelen: het kost veel tijd en energie, kan bijwerkingen hebben etc. Maar het is het proberen waard. Ik ben in elk geval blij dat ik het geprobeerd heb. Al is het alleen maar, omdat het mij in ieder geval het gevoel geeft dat ik er alles aan gedaan heb. Er zijn vanzelfsprekend veel meer dingen die je kunt proberen binnen de reguliere of alternatieve stroming. Ik probeer voor mezelf altijd een goede afweging te maken of de energie die ik er in moet stoppen in balans is met wat ik ervoor terug kan krijgen. In dit geval heeft borsteltherapie geholpen voor de prikkelverwerking bij Gwyneth, maar er is nog een lange weg te gaan. Minimale prikkels kunnen helaas nog steeds leiden tot complete ontregeling en zeer pittige driftbuien bij Gwyneth. Net als de meeste auti-ouders, wil ik mijn dochter heel graag helpen om deze prikkeldrempel te verhogen. Het is namelijk een voorwaarde voor Gwyneth om te kunnen functioneren op school, maar ook in de maatschappij. Er zullen altijd en overal onbekende situaties zijn met veel onbekende, luidruchtige mensen. Helaas kan ik daar niet veel aan veranderen voor haar, maar ik kan wel proberen om haar te leren hoe zij kan omgaan met de toch wel drukke, harde prestatiegerichte wereld waar zij in terecht zal komen. Een uitdaging voor elke ouder, in het bijzonder voor ouders van zorgintensieve kinderen.

Hoe bereid jij je kind voor op dynamische maatschappij waar het in terecht komt? Ik ben benieuwd! Laat een reactie achter onder dit artikel.
Follow on Bloglovin

Vind je deze blog interessant?
Vul dan je emailadres hier in om deze blog te volgen en klik op ‘OK’

Bevestig je inschrijving per email. Let op: email kan in ‘spam’ terecht komen!

6 gedachten over “Borsteltherapie bij een kind met autisme

  1. Hai Angela,

    het klinkt zo met elkaar toch als meer gedoe dan het oplevert. Het is wel fijn dat je dochter nu wat meer nabijheid zoekt. Leuk dat je het opschrijft. Groeten, Monique Zonland

  2. Hoi Angela

    Onze zoon heeft een tijd ergotherapie gehad waarin ook de borsteltechniek toegepast werd. Als het door de therpeute werd gedaan, zag je hem zienderogend rustiger worden. Ik mocht alleen maar borstelen, maar geen tegendruk op de gewrichten geven. Hij heeft wel altijd en nog steeds dat hij gestreeld, zachtjes gekrabd of gekriebeld wilt worden.
    Vaak zijn dat dan specifieke plekken op de rug, zijn zij, armen of voeten. En die momenten zijn dagelijks. Het liefst onder het eten of bij het naar bed gaan.

    Therapie krijgt hij niet meer en borstelen doe ik ook niet meer. Maar het kriebelen vrijwel dagelijks.

    Voor onze situatie geldt dat hoe ouder hij wordt, (in september wordt hij al 10) hoe beter hij zich kan uiten en dat de scherpe kantjes van zijn gedrag af gaan. Maar neemt niet weg, dat ik onrustig word als ik denk aan de komende puberteit en wat dat met hem kan gaan doen.

    Sinds een paar weken krijg ik ook opmerkingen als mama ik kan niet kiezen. Dat zijn mijlpalen voor ons.

    Wat binnen ons gezin werkt tot nog toe, is enerzijds rekening houden met zijn autisme en zijn overprikkeling, maar anderzijds toch blijven blootstellen aan de prikkels van de maatschappij. Zo gaat hij bijvoorbeeld tegenwoordig graag mee boodschappen doen als we maar s avonds gaan als het niet druk is.

    En zo zit hij al sinds zijn 5de op zwemles. Zijn A-diploma heeft twee jaar 2x per week les geduurd. Inmiddels zijn we bijna 9 diplomas rijker. Hij mag binnenkort weer op voor snorkelen 3 en survivalen 3. Maar je ziet als hij overprikkeld is, dat hij heel veel onder water zwemt. Hij zwemt in een reguliere groep, maar heeft steeds afzonderlijk mogen afzwemmen en wat uiteraard heel belangrijk is, zijn zweminstructeurs hebben affiniteit en ervaring met kinderen met etiketjes.

    Ik kan alleen zeggen onvoorwaardelijke liefde en je kind blijven uitdagen en begeleiden. Ik denk dat ze daar uiteindelijk het meeste aan zullen hebben. En vooral doen waar je kind, jij en je gezin zich goed bij voelen.

    • Hoi Helena,
      Ik hoop dat het helpt als Gwyneth ouder wordt. Daar is wat mij betreft nu nog niets over te zeggen. Voorlopig kan Gwyneth nog niet op zwemles in verband met overprikkeling, maar zij kan al wel aangeven als zij niet kan kiezen of als het te druk wordt voor haar (ook mijlpalen!).
      Borstelen probeer ik dagelijks te doen, maar alleen op haar initiatief. Ik ga er geen strijd over aan, want dan gaan we voorbij aan ons doel: verminderen van overprikkeling.
      Fijn om jouw verhalen te lezen Helena. Ik kan veel van jou leren.
      Groetjes,
      Angela

      • Hoi Angela

        Dank je wel.

        Zoals eerder gezegd, je verhalen zijn voor mij heel herkenbaar. En in mijn ogen maak je goede keuzes voor je dochter.

        Bij alles wat je doet, volg je gevoel, je intuitie. Dat hebben we niet voor niets. Uiteindelijk vallen de puzzelstukjes op hun plaats??

  3. Hallo iedereen
    Ik ben heel benieuwd naar jullie mening over autisme zouden jullie op deze link willen klikken en reageren op me blog? Hebben jullie zelf autisme of kennen jullie iemand met autisme? en wat zijn jullie ervaringen/gedachten ik ben heel benieuwd naar ervaringen van andere mensen! Zouden jullie willen reageren alvast bedankt ? http://yonivanekkendonk.blogspot.nl/2015/10/jou-ervaring-met-autisme-wees-open-en.html#gpluscomments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*